Voorbije activiteiten - Wintervoordracht "KUNST EN SYMBOLIEK UIT DE TIJD VAN LODEWIJK VAN MALE (1330-1384)" De Heer Ronald van Belle, doctor in de Kunstwetenschappen RUG

Wintervoordracht "KUNST EN SYMBOLIEK UIT DE TIJD VAN LODEWIJK VAN MALE (1330-1384)" De Heer Ronald van Belle, doctor in de Kunstwetenschappen RUG zondag 12 november 2017, 10:00

Op 1376 greep de eerste steenlegging plaats van het Brugse stadhuis. De gevel werd versierd met beelden van de graven van Vlaanderen maar ook met religieuze afbeeldingen zoals Maria en profeten. De consoles zijn een mengsel van profane, satirische en moraliserende taferelen met o.a. verwijzingen naar een populair verhaal of nog de voorstelling van zeemeerminnen, muzikanten etc. In de reserves van de Brugge musea wordt stenen beeldhouwwerk bewaard, deels van de 13de eeuw, afkomstig van verdwenen gebouwen, met de voorstelling van een aap, een draak, een éénhoofdig  maar dubbellijvig monster.  Wat is de betekenis van deze taferelen?

Lodewijk van Male wenste begraven te worden in de O.-L.-Vrouwkerk van Kortrijk. Hij liet een kapel aanbouwen geïnspireerd op die van Sainte-Chapelle te Parijs. De 51 gravenportretten vertonen in de booghoeken tafereeltjes met een enige iconografie, 102 in het totaal. Ze dateren uit de jaren 1371-1372 en stellen hybride monsters voor, een zeemeermin, een dubbellijvig monster zoals te Brugge, een ridderverhaal met steekspel, hemelse figuren, scènes en mirakels uit het leven van St.-Niklaas en van St.-Willibrord, etc. Scènes met hybriden komen in heel wat kerkelijk beeldhouwwerk voor van de 13de en de 14de eeuw, als kapitelen, glasramen alsook in de randen van handschriften. Wat is de ontstaansgeschiedenis van deze en wat is de betekenis van deze hybriden ?  

Om de symboliek van tal van deze tafereeltjes uit te leggen, moeten we gebruik maken van een brede waaier aan hulpmiddelen, op de eerste plaats de Heilige Schriften, alsook die van de kerkvaders, de encyclopedisten, de moralisten, enz. uit de tijd of van de eeuwen er voor. Verleiding is alom en de mens levert zich over aan de zonde, ook de clerus wordt er op de korrel genomen. Zoals we zullen zien worden verschillende van de aangesneden thema´s met een geniale visuele kracht weergegeven in het werk van Hiëronimus Bosch, meer bepaald in zijn Laatste Oordeel in het Groeningemuseum. Ze laten toe beter zijn werk te begrijpen. Ook werd het thema van St.-Niklaas op schitterende wijze overgenomen op een paneel van de hand van de Meester van de St.-Lucia legende in het Groeningemuseum. Een tafereel uit Kortrijk toont een naakte man in een mand, wat is het verband met het zo gezegde uithangbord van een apotheker met behandeling van aambeien uit het Gruuthusemuseum? We zullen op de meeste van deze tafereeltjes en thema´s pogen een zinnig en gefundeerd antwoord te geven. Veel van het besproken materiaal is vrij onbekend en opent een nieuwe kijk op de kunst van de late middeleeuwen en haar maatschappij.    

Terug naar overzicht